قدسءِ شهرباز کوهنءُ کدیمی جاهے  اے شهرءِ  کوهنیءُ کدیمی ۵۰۰۰ سال پیش ءَ رسیت. په همے حاطرا اے شهر یکے چه جهانءِ کوهن ترئن شهراں زانگءَ بیت.  راج دپترءِ تها اے شهر بازئن نامے یات کنگ بوتگ.کنعانین اے شهرءَ (اورسالیم یا سالیم) بزان سهلءُ آرامشءِ شهر نامنتگ اَنت.  رندا اورسالیم په اورشلیمءَ بدل بوتگ. یونانیان اے شهرءِ نامءَ ( ایلیا) نامینگ اَنت.

په راستی قدسءِ تها چے کومءُ چه کسانے حکومت کتگ اَنت؟؟ اے ملکءِ اولی باشندهان کنعانی چه کومے په نامءِ (یَبوس) بوتگ اَنت  بادشاهے په نامءِ (اخناتون ) حکومت کتگ.  رند چه ایشان حضرتءِ داود (ع) اِے شهرا کبزه کتءُ اِےشهرا حکومت کت که اِے  په نامءِ شهرءِ داود نامنیگ بوت.۴۰سال حضرتءِ داود ءُ باد چه حضرتءِ داود آییءِ زهگ حضرتءِ سلیمان اے دمگءَ ۳۳ سال حکومت کت. رند چه حضرتءِ سلیمان(ع) آییءِ زهگ حاکم بوت که پدا اے شهرءِ نام په اورشلیم بدل بوت. اے ڈولءَ یهودیان ۷۳ سال اے ملکءَ حاکم بوت اَنت.      سال پیش چه میلادءِ مسیح باد چه جهودیان بخت النصر اے دمگءَ په وت گپتءُ حکام بوت.   پدا اسكندر (مقدوني) مه سال ۳۳۳ پیش چه ميلاد اے شهرءَ تصرفءُ کبزه کت. باد چه اسکندر رومیان قدسءَ حاکم بوت اَنت  باد چه رومیان پارسءِ کوم که ایرانی اَتنت  رومیانءَ پروش دات اَنتءُ وت قدسءِ حاکم بوت اَنت. چه سالءِ ۶۱۴میلادی تا سالءِ ۶۳۶ پارسیان اِے دمگءَ حكمراني کتگ اَنت.  سال ۶۲۱ ميلادي نبی ءِ پاک (ص) ءی معراجءِ حادثه پیشءَ کئیت که واجه چه مسجد الحرام دیم په مسجد الا قصی روانه بیت که اِے شپءَ (اِسراءِ)شپءَ گَوشَنت. گڑا ادان مالوم اِنت که واجه معراجءِ روگءِ اولی جاگه که واجه رهادگءَ بیت چه مسجد الاقصی اِنت. پدا دوره خلافت حضرتءِ عمر فاروق بیت المقدس بے جَنگءُ حون ریچگءَ گِرَگ بوت. ءُ چه هما دوره قدسءُ شهر اسلامی رنگءُ چهرگے په وت گپت. "قبة الصخرة"ءِ مسیتءَ واجه عبدالمک بن مروان سال ۶۸۲ تا ۶۹۱ ميلادي اڈءُپیم کُت.پدا مسجد الاقصی سال ۷۰۹ ميلادي اڈءُجوان بوت رندا دو عباسیانءُ فاطمیانءِ دوئین حکومتانی درمیانءَ جنگءُ جدال پیش آتک تا نكه  سال ۱۰۷۱ ميلادي    بيت‌المقدس سلجوقيانءِ دستءَ کَپت. صلبیان چون قدسءَ گپت اَنت؟ وهدیکه مسلمانین حاکمان چوشکه سلجوقیانءُ فاطمیانءِ درمیانءَلڑءُ شورءُ جدال پیش آتک. صلیبیان چه اِے ناتپاکی بازئن سوتءُ پائدگے په وت گپتءُ قدسءَ مان بوت اَنت ۷۰ هزار بے گناهین مسلمانءَ تانجهءُ شهید کت اَنت. چه اے وهدا تا دیر مدتے یک مسیحی حکومت ئے قدسءِ تها رواج گپت  کاتولیکانی بادشاه اے دمگءَ حکومت کت که ارتدکسان چه اِے مسئله باز ناراضءُ پریشان اَتنت. مدتے گَوست تانکه (صلاح الدین ایوبی) مه سال ۱۱۸۷ بيت‌المقدس ءَ پچ گپتءُ پدا په اسلامءِ دامنءَ برگردینت. سلطان صلاح الدین گون سرجمین باشندهءُ نندوکان گون نرمیءُ مهربانی رپتارکتءُ چه قبة الصخره صلیبانی دَر کتءُ په شهرءِ آبادیءُ جوڑ کنگءَ محنت کت. باد چه سطان صلاح الدینءِ موتءُ مرکءَ پدوارگ  صلیبیان قدسءَ کبزه کت اَنت ءُ مردئے په نامءِ"فردريك" ۱۱سال حکومت کت.  پدا پادشاه «صالح نجم الدين ايوم»سال ۱۲۴۴ سوبین بوت اےشهرا چه صلیبیان پچ به گیپت .   ۱۲۴۳ دان ۱۲۴۴ ميلادي سالان مُگُلان(مغلان) اِے شهرا برید کت اَنت که ممالیکءِ حاکمان گون «سيف‌الدين قطز» و «الظاهر بيرس» سر براهیءَ سوبین بوت انت که مُگُلانءَ پروش بِدَیَنتءُ  اے شهرا آزات کن اَنت.  عثمانيءپوج(ارتش )گون  سلطان سليم اول رهبري ءَباد چه ایشی که  مه جنگءِ «مرج دابق»ءَ كه ۱۶۱۵ تا ۱۶۱۶ سالان پ  یش اتکءُ آوان پیروزءُ سردست بوت اَنت.قدسءِ شهر عثمانیءِ حکومتءِ تها کرار گپتءُ سلطان "سليما نءِ قانونی" قدسءِ دیوالانءُ   "قبة الصخرة"ءَ په دوارگ بازسازی کت.   ۱۸۳۱ تا ۱۸۴۰ م سالان پلسطين کپّ ئے  (قسمتی) چه مصرءِ ملک بوت که  اِے وهد "محمدعلی "دورءُ باریگ اَت.  قدس  روچان ۸ و ۹​۱۲​۱۹۱۷ گون  انگریزءِ واکان کبزهءُ تصرف بوت. مه اے وهدا  جرنال «آلنبي»  قدسءَ کبزهءُ پدا  انگریزانءُ   میان اوستمانی گَلّ(جامعه‌ي ملل)ءَحال دات پلستینءِ ذمه داری انگریزءَ دیگ بوتگ. اے وهداں بزان چه  (۱۹۲۰ ـ ۱۹۴۸)  سالان پلسطين ءِ نیمگءَ رُمب رَمب چه جهانءِ سرتاسرا جهودان دیم په قدسءُ پلسطین لڑءُ بار کت اَنت.  سال ۱۹۴۸ انگليس وتی ذمه داری بزان قیمومیتءَ چه پلسطین هلاس کت بلے چه اے مکارین روباهءِ مکرءُ اچاوگان ایش اَت که بازین جهودءَ دیم په اے دمگءَ رهادگی کرتگ اَت.په همے حاطرا ۳ دسامبر ۱۹۴۸ «ديويد بن گوريون» صهیونیستءِ  آوهدگین  رجیمءُ حکومتءِ سروزير  قدسءِ رومنندگی بهرا وتی حکومت بزان صهیونیستی مرکزءُ پایتخت ایلان کت​  مه حالی که تا سال ۱۹۶۷ اے بهر اردن ملکءِ ٹکرءُ بهرئے بوته. هنون هم اے رُمب بزان جهودءُ صهیونیستان مزنین سُوَمءُ ریش ئے اسلامءُ مسلمانانی جانءَ هست اَنت که تهنا علاجءُ درمانءِ راه مسلمانانی یکوئیءُ تپاکی اِنت که بتوان اَنت اے ریشءَ چه اسلامی ملکءُ شهرءِ جانءَ دَر کن اَنت .  چه جهانءِ تمامین مسلمان ملکءُ کشوران تهنا ایرانءِ ملک اِنت که بیوسین پلستینءِ کمکءُ گمواراِنت .  په هما روچانی امیتءَ کهخ جهانءِ سرجمین مومنءُ مسلمان   چه گرانیں وابءَ جَه بِجن اَنتءُ وتی دائمی عزتءُ سربلندیءَ حاصل بکن  اَنت .  اللهم انصر الاسلام والمسلمین واخدل الکفرة والمبتدعین.