انا لله و انا الیه راجعون

 

یکی دیگراز روایتگران ادبیات شفاهی استان سیستان وبلوچستان استادمحمد جهانتاب ازاین جهان نا پایدار به سرای ماندگار رهسپارشد. صدایش همچنان ماندگار وخاطراتش در ذهن مردم سیستان و بلوچستان پایدارخواهد بود. ازطرف خودم به خانواده بزرگ صدا وسیما ،خانواده محترم جهانتاب،بویژه فرزند برومندشان جناب آقای مهدی جهانتاب تسلیت وتعزیت عرض می کنم. خداوند ایشان را در بهترین رحمات و نعمات جای دهد.

 

                              محمدرحیم ساسان

کے را اے پیم واک ءَ بیت ؟؟؟؟

آپ ءِ توکا جدہ ءُ آسی ءَ گلزار بکنت 🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟

روچءَ بیاریت ءُ بلاھیں سیہ شپی ءَ گار بکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟

باز بُلباس ءُ ھبر زانت گپءِ وھدا چچّ ءَ بنت آیی ھُکما نُنوکے مہ گوازگا گپتار بکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟

ھون پلیت اِنت ءُ نجس چہ حکم ءِ اسلام ءُ شرا ھون ءَ ھنچو آپی ءَ پاکیزہ ءُ پلگار بکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟ بے نِکھ مرد ءُ جنین بیت سومی ھستن لعین اے دوئین مرد ءُ جنین ءَ محرم ءِ اسراربکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟ سبز بکنت یک ھشکین کٹے پُل ءُ آلوکی بکنت نییوگاں کرک ءُ زکیناں شکل ءُ تام داربکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟ یک شرابی ءُ موالی ءِ اگر ھنچو طلاھا پاک بیت عاصیان درگوَز، بکنت ءُ عابدان مہ نار بکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟ نامداراں چمدار ءُ بیوسے نامدار بکنت چورہ ءِ شھرءِ حجازا واجہ ءُ سردار بکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟ توگناہ ءِ سی سرین چات ءَ گرپتار ئے رحیم کردگاراِنت تئی گناھان ھردمے اوپار بکنت

🌹کے را اے پیم واک ءَ بیت؟

دانستنی ها  در مورد زبان بلوچی

1-چند نمونه از کفش های قدیمی مردانه وزنانه بلوچی رو نام ببرید؟

سواس ،تکُل، ربـﮈ، چوﭦ، نَــژّوُک،کـﭨوَک

2-سیسمونی به بلوچی چه میشه؟

رِلی، لیری،بَـــﭨّــُک در گویش مردم سراوان

3-جوجه مرغ و مرغی که از جوجه بزرگتر باشه چه نام داره؟

چیپل گُـوَچّ

4-بچه گوسفند،بچه بز،بچه گاو،بچه شتر ،بچه الاغ چه نام داره؟

گُـوَرَگ شِنک ،گُــوَلو، هِــرّ یا هرّوک، کُرّگ

5-لیف درخت خرما؟

سوُس یا سیس

6-چوب چسبیده به کُنده درخت خرما؟

کلمپوگ، کپوتک، تپوتک

7-مَهر در زبان بلوچی چند معنا داره؟

مهریه لَب ب زبان سرحدی و چوب هایی از درخت خرما که در پوشیدن بام خانه های خشتی استفاده میشه به موازات کنده ها بکار میروند میگویند مهر و چوبهایی دیگه رو میگویند کرز

پس می گوییم کـَـرز و مَهر

8-ناودان منزل چه نام داره؟

نوَک

9-لولایِ دَر به زبان بلوچی؟

مَل گَرد

10-طاقچه به زبان بلوچی؟

دَریگ

 

 د پاکستان یوې میرمنې اوه بچیان زیږولي دي


                                     
زمونږ خبریال وايي د پاکستان د خیبر پښتونخوا صوبې په ایبټ اباد سیمه کښې په یوه (۱)خصوصي روغتون کښې یوې (۱)میرمنې اوه(۷)بچیان زیږولي دي .
د روغتون سرچینو وویل څلوردیرش(۳۴)کلنه میرمن رخسانه (Rukhsana) چې دغه اوه (۷)بچیانی یې زیږولي دي د بټ ګرام سیمې وسیدونکي ده او په اوو(۷) بچیانو کښې څلور(۴)هلکان او درې (۳)انجلۍ شاملې دي .
د روغتون سرچینو زیاته کړه ټول اوه (۷)ماشومان نورمال(normal) دي خو له وخت څخه مخکې د زیږیدا په وجه هغوې په ایي سي یو (ICU)برخه کښې کیښودل شوي دي .
ویل کیږي چې دغه څلوردیرش (۳۴)کلنه میرمن له مخکې څخه دوه (۲)نور زامن هم لري او ټول بچیان یې صحت مند دي .
 
 

اللھم صلی علی محمد وآل محمد

دوشی تمام دراھیں بلبلاں

چرزءُ چلول ءُ شانتلاں

ھرجامہ سرسبزیں گلاں

آواز وانتگ چہ دلاں

                         بلغ العلی بکمالہ

شوانگ گوں میشانی رمگ

دھگاں مہ شھرانی دمگ

ورنای ءُ پیرانی گلک

ھوری گوشنت ئں یاالگ

                    کشف الدجی بجمالہ

روژنائیں روچ ءُ شپ تھار

دکالے موسم یابھار

ماھم کنین سلوات ءُ جار

ذکر ءِ نبی ءِ تاجدار

                  حسنت جمیع خصالہ

ساساں گریب بیچارگیں

مھر ءَ تئی دلوارگیں

روچ ءُ شپان ءَ نارگیں

درود ءُ سلامے یارگیں

                         صلواعلیہ وآلہ

                         امریکا او اروپايي هیوادونه په خپلو ژمنو عمل نه کوي

 

  • امریکا او اروپايي هیوادونه په خپلو ژمنو عمل نه کوي

 

اسلامي ایران د اسلامي نړۍ د وحدت غوښتونکی دی

 

  • اسلامي ایران د  اسلامي نړۍ د وحدت غوښتونکی دی

زمونږ خبریال وايي د اسلامي ایران ولسمشر ابراهیم رئیسي ټینګار وکړ د ایران سټراټيژۍ په اسلامي نړۍ کښې وحدت دی .

هغه پرون د کابینې په غونډې کښې د اسلام د ګران پیغمبر حضرت محمد صلی الله علیه واله وسلم او د حضرت امام جعفر صادق علیه السلام د نیکمرغه زوکړو د ورځو او د وحدت د اونۍ په مناسبت د مبارکۍ په ویلو سره وویل د ایران سټراټيژۍ په اسلامي دنیا کښې وحدت او د دښمن سټراټيژۍ د تفرقې رامینځته کول دي .

د ایران ولسمشر ابراهیم رئیسي وویل د اسلام ګران پیغمبر حضرت محمد ص او د هغه اهل بیت په اسلامي دنیا او بشري ټولنه کښې د وحدت رمز دي .

رئیسي دغه راز  وویل هر هغه څوک چې په پوهیدلي ډول یا په ناپوهۍ سره د وحدت پرضد کوم اقدام ترسره کړي نو د دښمن خدمت یې کړی دی .

د ایران ولسمشر ابراهیم رئیسي په دې خبرې باندې ټينګار سره چې باید ټول هڅه وکړو د ایران د بیلابیلو قومونو او مذهبونو د مسلمان ملت د وګړو ترمینځ وحدت وساتل شي وویل دغه موضوع د ایران د اسلامي جمهوریت لپاره تاکتیک نه بلکې یوه(۱) سټراټيژۍ ده .

 

دطالبانومشردامریکادهوایی حملې له ویرې نه ښکاره کیږي

 

هغه وویل لس ورځې مخکې مو له ملا هیبت ا... سره لیدلی دی .

د طالبانو د مشر ملا هیبت ا... اخوندزاده د مړینې په اړه د امریکا د یو شمیررسندویو په ادعا پسې د دغې ډلې یوه لوړ رتبه غړی انس حقانی وویل چی هغه د افغانستان دننه دې خو دامریکادهوایی حملې له ویرې نه ښکاره کیږي .

د پاکستان خارجه وزیرشاه محمود قريشي کابل ته ورغلی

 

د پاکستان خارجه وزیرشاه محمود قريشي کابل ته ورغلی

دا د طالبانو له واکمنیدو وروسته، کابل ته د پاکستان د دویم لوړ پوړي پلاوي سفر دی.

‏د پاکستان د بهرنيو چارو وزير شاه محمود قريشي نن په يوه سفر د افغانستان پلازمېنې کابل ته ورغلی.

له هغه څخه په کابل کې د طالبانو د بهرنيو چارو وزير مولوي امیر خان متقي هرکلی کړی دی.

ويل کيږي، چې نوموړی به له طالب چارواکو سره پر مختلفو موضوعاتو خبرې اترې وکړي.

دا د طالبانو له واکمنیدو وروسته، کابل ته د پاکستان د دویم لوړ پوړي پلاوي سفر دی.

تر دې مخکې، د پاکستان د پوځي استخباراتو رئیس فياض حميد، د طالبانو د سرپرست حکومت او چارواکو له اعلان څخه مخکې کابل ته راغلی و.

پاکستاني چارواکو د قریشي د سفر په اړه ډېر جزییات نه دي ورکړي.

له ګاونډیو هیوادونوسره اړیکي د ایران له اصلي سیاستونو د

له ګاونډیو هیوادونوسره اړیکي د ایران له اصلي سیاستونو دي.

ښاغلی رییسی نن په اسلامي شورا کې د ختیځ او لویدیځ اذربایجان ولایتونو له استازیو سره په کتنه کې وویل ښه ګاونډیتوب ،اقتصادی ارتباط او سرحدی بازارونو فعالیدا د اسلامي ایران له پروګرامونو او سیاستونو دي .

د ایران د اسلامي جمهوریت ولسمشر سید ابراهیم رییسی د دې خبرې په کولو سره چی پردي هیوادونه د سیمې د خلکو خیرغواړي ندي ټینګار وکړ له ګاونډیانو سره اړیکی لومړیتوب لری او اجازه به ورنکړو چی صیهونیسټان له ګاونډیانوسره د ایران ارتباط خراب کړی .

د ایران پریس له راپور سره سم ښاغلی رییسی نن په اسلامي شورا کې د ختیځ او لویدیځ اذربایجان ولایتونو له استازیو سره په کتنه کې وویل ښه ګاونډیتوب ، اقتصادی ارتباط او سرحدی بازارونو فعالیدا د اسلامي ایران له پروګرامونو او سیاستونو دي .

د اسلامی ایران ولسمشر زیاته کړه له ګاوندیانو سره د شیانو تجارت د سیمې له هیوادونو سره د زیات ارتباط او اقتصاد له پراختیا سره مرسته کولې شی .

                                          بلوچی لبز

اَسباب: (اَسْ - بَابْ) اَزْبَاب ، سامان ، کاربوج

اَسپ: (اَ س پْ ) اَپس ، بْور

اِسپتال: (اِسْ - پِ - تَا لْ ) نادْرھجاہ ، ھمود ءَ کہ نادْراہ واپینگ ءُ درمان دراگ کنگ بنت

اِسپر:(اِ سْ - پَرْ) چہ پوست یا دگہ مادنے ءَ جوڑکرتگیں گِردیں یا دْراج ءُ بُرّیں دیمپان ، ماں زھم جنگیاں کارمرد بیت کہ زھم ءِ دیمپان بیت -

بتل: بْرات منی باسْک اَنت بَچّ منی پُلیں اِسپر اَنت

اِسپُست: (اِسْ - پُسْ - تْ ) سے تاکوئیں کاھے کہ دلوت ئے سکّ جْوان وارت ءُ ھمے رنگ ءَ اولاک

اِسپکّہ: (اِسْ - پَ کْ - کَہْ ) بمپور ءِ کِرّ ءَ شھرے

اِسپگول: (اِسْ - پَ - گولْ ) دانیچ ، دانیچک ، درمانے

اِسپنتان: (اِسْ - پَنْ - تَانْ ) درمانے کہ دو راست اِنت یکّے سْیاھیں اِسپنتان ءُ دومی سُھریں اِسپنتان

اِسپنگر: (اِسْ - پَنْ - گَرْ ) درمانے

اِسپے پُٹ: (اِس - پِے - پُٹْ ) ھما کہ آئی ءِ مید یا پُٹ اِسپیت اَنت

 

 

                                                              اللھم صلی وسلم دائما ابدا علی

داں ھوں مہ رگان ءَ رمب ایت درستاں پہتو کولیگ بہ بنت

ھم جان ءُمال ءُ نام ءُ ننگ یک جاہ پہ تو ندریگ بہ بنت

اللھم صلی وسلم دائما ابدا علی

حبیبک خیر الخلق کلھمِ

جھان ھنچوشین روچی ءَ دلمانگ اَت

درستین کائنات ءُ روزگار چوشین وھدی ءَ وداریگ اَتنت

مال ءِ چَپہ کنگ

دگرانی مال ءَ ھول کنگ

ھون ءُ ھوشام ءِ رواج دیگ

ھک ءُ ناھکی کنگ

دگرانی عزہ ءُ اوبال ءِ زورگ ءَ مردم کـولنج اَتنت

داگ دیستگیں ماتانی  بازین دلانی آہ ءُ اوپاراں چمانی ارس ھشک اَتنت

پتانی بازیں لیکو ءُ زھیروکاں گُٹ چپت ءُ شَنک اَت آنت

مردم چہ درستیں امیتاں نا امیت ھبل ءُ لات ءُ منات ءُ عزی ءِ سرا زھر گپتگ اَتنت

یک درے کہ ھچ وھدا بند نہ اَت ربے دروازگ اَت بازیں آھانی سدکہ ءَ واھگانی چراگ جِنجِر جنان ءُ نورے ترپان بوت

وادہ پورہ بوت اَنت ادعونی استجب لکم

بلے آوانی وتی ٹولی ءُ زہ زات ءَ مدت گار۔گموار دلسوزے پیداگ بوت

بی بی آمنہ ءِ لوگ ءُ عبداللہ ءِ ھنکین ءُ عبدالمطلب ءِ نسل ءَ زھگے ودی بوت کہ گریوگ ءُ ھیسکارگ ءِ بدل ءَ آ گون دل ءُ جان ءَ اے گوانک ءَ در انگاز کت

اللہ اکبر کبیرا

سبحان الله بکره و اصیلا

بسم اللہ الرحمن الرحیم گوں ھمارب ءِ نام ءَ کہ داشتگی اپلاک

جوڑاینتی انسان ءَ کردگار چہ ھاک

گاری کت پرئون نمرود ءُ زھّاک

دیمی دات پرما،دُرّ نبی ئن پاک

مصطفی احمد سطان ءِ لولاک

***********************************

ھرکجا چارآن جھان ءُ نور ءَ گندآں دیدگاں

ھم مَہ اے جُھلیں زمین ءُ ھپ تبکین آزمان

زُمپ ءُ سیاهـیں شپ شُت اَنت نورانی اِنت

سِنگ ءَ گواریت پہ شیاتین نورءَ کئیت پہ مومنان

چِه جوانیں اھلاک

چہ نرمیں رپتار

چہ وشیں گپتار

چہ دلسوزی

چہ گمواری

سبحان اللہ تئی شان

سبحان اللہ تئی عزت

تئی آیگ مہ جھان رب ءِ گھتریں سوگات اِنت

تئی پیدائش پہ مومنان گنج پہ مشرکان رنج اِنت

چہ تئی نور ءُ برمش ءَ مجوسانی آچش مرت ءُ ھاموش بوت

وھدی کہ تئی مھر ءِ کلات بنگیج بوت کئیسر ءُ کسرای ءِ کلات لمب اِت

پرئون ءِ گوانک ءِ بدل ءَ اناربکم الاعلی

توحید ءِ گوانک برز بوت لاالہ الااللہ

                           صلی اللہ وعلیہ وسلم

ای عرشیان ای فرشیان

ای جنیان ای انسیان

اھلِ زمین وآسمان

بوان اِت درودپ نبی جان

صلی اللہ وعلیہ وسلم

ھردوجھانءِ سرور

بے مٹ ءُ تای ءُ درور

شاپیءِ روچءِ محشر

ھدیہ ءِ ھردوعالم

صلی اللہ وعلیہ وسلم

گل پ شما مسلمین

ھدیہ کل عالمین

سیدءِپھک مرسلین

بوانین چہ ستکءُیکین

صلی اللہ وعلیہ وسلم

سرءِھُدارا محرم

ذات ءِ نبی مکرم

وانن درود دمادم

بی بی حوایُ آدم

صلی اللہ وعلیہ وسلم

                                                 راجانی یکویی بنجاه ءِ روچ

 

راجانی یکویی بنجاه ءِ بن هشت 24 اکتوبرسال 1945ءَ ایرکنگ بوت.

سال 1947ءَ اِی بنجاه ءِ عامین نشتمان همی روچءَ راجانی یکویی بنجاه ءِ روچ ءِ نامءَ ،نشان کت. راجانی یکویی بنجاه په جهان ءِ سرجمین راجانی مول ءُ واهگانی پیلو بیگ ءَ مالوم کت ءُ آوانی پل آمرزی په اِی سازمان ءَ پیش داشت.

                                                                    روز سازمان ملل متحد

    سازمان ملل متحد در 24 اکتبر 1945 تأسیس شد.

در سال 1947 ، مجمع عمومی سازمان ملل متحد این تاریخ را به عنوان روز سازمان ملل متحد اعلام کرد ، روزی اهداف و دستاوردهای سازمان ملل متحد را برای مردم جهان به رسمیت شناخت و حمایت آنها را از سازمان ملل متحد جلب کرد.

                                                    د ملګرو ملتونو ورځ

ملګري ملتونه د اکتوبر په څلوروېشت 24،یو زره نهه سوه او پنځه څلویښت 1945کې تاسیس شوي.په یو زره نهه سوه او څلویښت اووه1947 کې،د ملګرو ملتونو عمومي غونډې دا نیټه د ملګرو ملتونو د ورځې په توګه اعلان کړه،یوه ورځ د نړۍ خلکو ته د ملګرو ملتونو اهداف او لاسته راوړنې پیژني او ملګرو ملتونو ته د دوی ملاتړ راجلبو.

 

 

                                                ترجمه به زبان پشتو از فارسی 

سلام

ســـــــــــــــــــــــــلام

منی مکهین وطن شه دلءُ شه جانءَ سلام

تئی سرمچارءُ تئی پلین شهیدانءَ سلام

تئی ورنایان گلین پیرءُ کماشان عاکلین

پهکین پیرانءِ زمان شیرمردءُ شیرزالانءَ سلام

رونشینءُ رودراَهت،گوریچءُ زربارءَ تئی

جنگلءُ کوچگءُ دشتءُ مرز دارانءَ سلام

گیلءُلر کردءُ بلوچ پارسءُ عرب

ترکمانءُ آذری تئی سولین بچانءَ سلام

چه بلوچستان یلانی هندءُ هنکینءُ نپاد

رستمءِ لوگءُ دوار،کوچگین سیستانءَ سلام

هملءِ جیهندءِ گوانک اِنت مکرانءِ دشتءُ در

سرحدءِ جنگی دلاور سرمچارانءَ سلام

آس گوارین کوهءِ دپتان کوه بیرگءُ کوه حدر

دادشاهءِ جنگ جاه نیلگءِ ﮈوکانءَ سلام

په زرآبادءُ دهک یاکه ادیمیءُ زهک

پهرءُ پنوچءُ گه بمپورءُ دلگانءَ سلام

قرقری، پارودءُ بزمان اسپه ءُ هامونءُ راسک

میرجاوه ، واشءُسربازپیشنءُ چهبارءَ زاهدانءَ سلام

چه شهیدان میرحسینی دولتی میرمرادزهی

چه سبیل گونـﮈ ین شهیدءِ ملکءِ ایرانءَ سلام

نام منی محمدرحیم پامیل ساسان ءُ بلوچ

چه منی نیمگ ترا ای هموطن چه دلءُ چه جانءَ سلام

ایرانءِ گچین کاری

ﮈنی روتاک نبیس ایرانءِ گچین کاریءِ هوال ءَ شنگءَ کن اَنت ایران ءِ جمهوری اسلامی پرهنگءُ ارشادءِ وزارتحانهءِ وزیرءِ دزکُمک گوشتانک دات ؛گیش چه پنج سَد روتاک نبیس چه دریـﮟ مُلکاﮞ اریانءِ گچین کارءُ انتخابات ءِ هوال ءَ شنگ ءَ کن اَنت

د ايران په انتخاباتو کښې له پينځه سوه زياتو بهرنيو خبريالانو شتون

د ايران د اسلامي جمهوريت د اسلامي کلتور او ارشاد د وزير مطبوعاتي او اطلاع رسونې مرستيال د ايران د ولسمشرۍ په انتخاباتو کښې له پينځو سوو نه د زياتو بهرنيو خبريالانو د شتون خبر ورکړ. د ميزان خبري آژانس د رپوټ له مخې محمد خدادي وويل، د کورونا په وجه د سفرونو د محدوديت باوجود به له دوه سوه شپږويشتو نړيوالو رسنيو څخه له پينځو سوو نه زيات بهرني خبريالان د ايران د راتلونکو انتخاباتو ته کورېج ورکړي.

بیش از 500 روزنامه نگار خارجی در انتخابات ایران                                                   

معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی جمهوری اسلامی ایران از حضور بیش از 500 روزنامه نگار خارجی در انتخابات ریاست جمهوری ایران خبر داد. به گزارش خبرگزاری میزان ، محمد خدادادی گفت بیش از 500 روزنامه نگار خارجی از 226 رسانه بین المللی ، انتخابات آینده ایران را علیرغم محدودیت سفر به دلیل کرونا ، پوشش خواهند داد

گِچیِن(ټاکنه)

 

ترجمه پشتو:پښتو ژباړه

گِچیِن(ټاکنه)

په بلوچي ژبه کې ګچین د انتخاب معنی لري

ګچین کاری د ټاکنو معنی ده لکه څنګه چې تاسو پوهیږئ ، د ټاکنو او انتخاب کلمه له عربي ژبو ، په ځانګړي توګه فارسي او بلوڅي څخه ایراني ژبو ته ننوتلې ده له هغه راهیسې چې بلوڅان د ایران ترټولو اصلي ټکي لري ، تل د ایراني کلتور مدافعین دي ، دوی هیڅکله نه دي او هیڅکله به دې کلتوري بریدونو ته ځان تسلیم نه کړي. " د "ټاکنو" کلمه له ایراني ژبو په ځانګړي توګه فارسي څخه عربي ژبې ته ننوتلې او خوشبختانه بلوڅي د ټکي پرځای کاروي ګچین او ګچین یو څه کاروي او کوي او په فخر سره به د ایران او ایران د پخوانۍ ژبې محافظین پاتې شي. د ایران بلوڅو ته سلام ، د کلتور د حرمت ساتونکو او د مورنۍ نړۍ چلندونو ته سلام

محمدرحیم ساسان 

گِچیِن  Gechiyn

گچین ؛درزبان بلوچی یعنی انتخاب

گچین کاری یعنی انتخابات

همانگونه که می دانید واژه انتخاب و انتخابات  همانند هزاران هزار واژه دیگر از زبان عربی وارد زبان های ایرانی بویژه پارسی وبلوچی شده اند

از آنجائیکه بلوچها با داشتن بیشترین واژه ها ی اصیل ایرانی همواره مدافعان فرهنگ ایرانی بوده اند هیچ زمانی تسلیم این حملات و هجمه فرهنگی نبوده و نخواهند بود بنابراین درسنگر فرهنگ و زبان ایرانی و زبان مادری بجای "انتخاب و انتخابات "واژه" گچین و گچین کاری" روبرگزیده اند .

واژه انتخاب و انتخابات از زبان عربی وارد زبان های ایرانی بویژه پارسی شده و خوش بختانه بلوچها بجای آن از واژه های گچین وگچین کاری استفاده کرده و می کنند و با کمال افتخار مدافع زبان کهن ایران وایرانی خواهند ماند درود بربلوچهای ایران مدافعان حریم فرهنگ وادب مامِ میهن

نوکیں سال

🌹بیل ءُ یلان بیا اِت
 مرچی شماکجا اِت؟ 
 آتکگ مرو بھارگاہ
 وش آتک کن اِت بھار ءَ

🌹سُھریں ھنارانی پُل 
چو مَڈمانی چَنگُل 
کُمری گوں ساز ءُ زیمل
 نازین ایت وَش بھار ءَ
🌺🌺🌺🌺🌺🌺
زندمان ءِ الھان اِنت. 
بُود کاے اَنت جھان ءِ تُستگیں دَھل ءُ کشار
سبز ءَ بَہ اَنت پٹ ءُ گیابان ءُ کوھستگانی جَرّ ءُ دار
بُرزءَ بیت ھر دمگ ءَ کُلی ءُ کَوگ ءُ سیسوگ ءُ ایدگہ مرگانی توار
پُرّ آپ ءُ لیڑہ،گوک ءُ گامیش
بُز ءُ پاچن ءُ گورانڈ ءُ میش 
ماں کوہ ءُ گر ،دشت ءُ کھچراں 
ٹلّ ءُ مَلّان بَہ اَنت 
بگجت ءِ شیپول 
شوانگ ءِ نل ءِ توار نہ تھنا ھر میتگ، ھلک ءُ دیار
بلکہ پَلَک ءِ ماہ ءُ استار اں سر ءَ بیت 

نوں مالوم ءَ بیت بھارگاہ اِنت ءُ نوکیں سال ءِ بنگیج

بلے امبریگیں سال ءِ بھارگاہ چوشکہ گوستگین سالانی بھار نہ اِنت
مکڑی ءُ سہ پادگ ءِ سرا ھیزکے درَنگ نہ اِنت. 
شیرزالانی گُداں چوشکہ ھَمک سال ءَ سُھر رنگ نہ اَنت
کنجل ءُ سیاھیں سرومگ ءِ بدل ءَ کاڈانی چم بازیں ارسانی ریچگ ءَ سُھر اَنت 
 ھلک ءِ دزگھاران چاپ ءُ نازینک ءِ بدل ءَ موُتک ءُ مودگ  کار اَنت 

چی ءَ کہ آیانی گموار دزگھار
آیانی بانداتگیں آزمان ءِ ماہ ءُ استار
 بانک کریمہ نہ اِنت

مِئیدان چہ ماھیگ ءِ شکار ءَ واتر نہ کتگ اَنت
 چہ مرز ءَ براتانی لاش اِش یاورتگ 

گوں اے بلاھیں مسیبت ءُ سَلّہ ھَاں ،کوم چتور بھارگاہ ءَ ماریت ءُ شادھیں درگتاں وشھال ءَ بیت؟؟؟ 
"گڑاں نوداں گور شما مِنّت اِنت بھل اِت گوارگاں نرمیناں" 

کوراں شما بہ رُمب اِت 

مُرگاں کوکو کن اِت

ھوُرت ءُ بُزگلاں  تْرَڈ کن اِت 
سمین درچکان ءَ پہ کھیب بہ چَم اِین 
کہ مابلوچ کوم ءُ راج اندوھانی آماچ ایں
 
ایش اِنت مئے بھار ءُ بھارگاہ

         🤲🏻یارب 
کوم ءِ پُشت ءُ پارت
  ھروھد ءُ درگت 
تو وت ئے وَت

📝محمدرحیم ساسان
زاھدان
99/12/29

ماجـــرای حوا که در بلوچستان از بی آبی  شکار تمساح شد

«بریجر» را دیدیم اما «حوا» و «آسیه» را نه!

ماجرای پسر بچه‌ شش ساله‌ آمریکایی که جان خودش را برای نجات خواهرش از دست یک سگ به خطر انداخت، به سرعت در شبکه‌های اجتماعی دنیا مورد توجه قرار گرفت و چندین چهره معروف از جمله بازیگر نقش «اسپایدرمن» برای او پیام فرستاده و «بریجر واکر» را یک قهرمان خطاب کردند.

به گزارش ایسنا، «خراسان» در ادامه نوشت: در همین‌باره، مطلبی در صفحه خانواده ‌و مشاوره روز یک شنبه ۲۹ تیر کار شد و نکاتی درباره ضرورت و چگونگی آموزش مراقبت خواهر و ‌برادرها از یکدیگر مطرح شد. بازنشر این مطلب در بعضی سایت‌ها با نظراتی  از سوی بعضی کاربران همراه شد که چنین اتفاقاتی در کشور خودمان هم افتاده و کسی به آن توجه نکرده است. پرویز پرستویی هم در این‌باره یک پست گذاشت و از دختر  ایرانی گفت که جانش را برای خواهرش به خطر انداخته است. به همین دلیل، لازم دانستیم از ماجرای «حوا» و «آسیه» یاد کنیم؛ آسیه‌ای که اوایل مرداد سال گذشته، خودش را به خطر انداخت تا جان خواهر کوچک‌ترش را از چنگال یک تمساح نجات دهد. در این ماجرا، دست حوا قطع شد و «حسن رحیمی» دارنده مدال برنز المپیک ۲۰۱۶ به همراه «رسول خادم»، پیگیر مراحل درمانی او، خرید دست مصنوعی و ... شدند.

در این مطلب با رحیمی درباره اتفاقاتی که در آن روز برای حوا و آسیه افتاده، صحبت کردیم.

یادآوری آن روز برای آسیه سخت است

قبل از هر چیز از رحیمی می‌پرسم که چرا با خود آسیه نمی‌توانم در این‌باره صحبت کنم که می‌گوید: «او و خواهرش در این‌باره صحبت نمی‌کنند، اصلا به صلاح هم نیست که در این‌باره صحبت کنند. آنها کم سن و سال هستند و یادآوری آن روز برایشان خیلی سخت است. با تمساح جنگیدن، قطع شدن دست خواهر جلوی چشم یک بچه ۱۰ ساله، ریخته‌شدن خون و ... تصورش هم سخت است و یادآوری‌اش، قطعا سخت‌تر».

رسانه‌ها «بریجر» را دیدند اما «حوا» و «آسیه» را نه

رحیمی درباره پربازدیدشدن ماجرای پسربچه ۶ ساله خارجی که صورتش ۹۰ بخیه خورد تا جان خواهرش را نجات دهد، می‌گوید: «من هم این ماجرا را در شبکه‌های اجتماعی دیدم و برایم سوال پیش آمد که چرا رسانه‌ها «بریجر» را دیدند اما «حوا» و «آسیه» را نه؟ این کار رسانه‌هاست که قهرمانانی مثل آسیه را به جامعه معرفی کنند و زمانی که آنها پیگیری نمی‌کنند، مورد توجه قرار نخواهد گرفت و خبرساز نخواهد شد».

اقدام شجاعانه «آسیه» شوکه‌کننده است

رحیمی که بعد از آن اتفاق، چندین و چند بار به آسیه و خانواده‌اش سر زده است و با آنها درباره ماجرای آن روز صحبت کرده، درباره اقدام شجاعانه آسیه می‌گوید: «واقعا تصمیم آن دختر در آن لحظات، شوکه‌کننده است. من با آسیه صحبت کردم. آن‌طور که خودش به من گفت، ظاهرا آن روز مشغول شستن ظرف و لباس بودند که ناگهان گاندو، سر از آب بیرون می‌آورد و در چشم برهم زدنی به خواهرش حمله می‌کند. ابتدا  پای راست حوا را می‌گیرد و بعدش برای چند ثانیه، رهایش می‌کند و دستش را می‌گیرد. در آن لحظات که همه دخترها و پسرهای اطرافش از ترس پا به فرار می‌گذارند او می‌ایستد تا جان خواهرش را نجات دهد. از یک طرف آسیه خواهرش را می‌کشیده و از طرف دیگر، گاندو. یک لحظه چشم آسیه به یک سنگ می‌افتد، آن را برمی‌دارد و هر چه که توان داشته در بازویش جمع می‌کند تا بر سر گاندو بزند اما فایده‌ای نداشته است. گاندو مو و سر خواهرش را محکم گرفته و سمت خودش می‌کشیده تا درون آب ببرد. در تمام این لحظات، آسیه از خواهرش دست نکشیده و همچنان او را به سمت خودش می‌کشیده است. دست آخر، خواهرش را در حالی که بازویش به یک تکه پوست بند بوده، نجات می‌دهد اما ماجرا به همین جا ختم نمی‌شود».

حوا از مرگ حتمی نجات پیدا کرده است

رحیمی درباره اینکه آسیه نه تنها خواهرش را از چنگ گاندو نجات داده بلکه با تصمیم درست، یک بار دیگر هم مانع مرگ خواهرش شده است، می‌گوید: «بعد از عقب‌نشینی گاندو، خون از بازوی حوا فواره می‌زده و هیچ کسی در آن نزدیکی‌ها نبوده که به آسیه کمک کند. او به جای ترسیدن، گریه کردن یا ... بلافاصله روسری‌اش را از سر باز کرده و زخم را بسته تا خون کمتری بیرون بیاید. همین بستن روسری باعث شده تا خون بند بیاید وگرنه حوا اصلا به بیمارستان نمی‌رسید. بنابراین آسیه، دو بار جان خواهرش را از مرگ حتمی نجات داده است».

آسیه الگوی خوبی برای همه خواهر و برادرهاست

رحیمی که چندین مدال طلای قهرمانی آسیا، جهان و حتی المپیک در کارنامه‌اش می‌درخشد درباره آسیه می‌گوید: «اینهایی که گفتم، صحبت یک زن یا مرد بالغ و بزرگ سال نیست، این حرف‌ها را یک دختر ۱۰ ساله زده؛ دختری که در یک جنگ نابرابر موفق به شکست گاندو شد و خواهر کوچکش را از مرگ حتمی نجات داد. سال‌ها در میادین جهانی به دنبال مدال و رفتن روی سکو بودم تا قهرمانی به دست بیاورم اما آن روز که «آسیه» را دیدم، فهمیدم قهرمان واقعی اوست. او الگوی بسیار خوبی برای همه همسن‌وسال‌های خودش و همه افرادی است که خواهر و برادر دارند».

دست مصنوعی برای حوا نصب شده است

رحیمی درباره پیگیری‌هایش برای درمان  حوا در این یک سال می‌گوید: «بعد از آن ماجرا وقتی فهمیدند ما برای دیدن آنها آمده‌ایم، خیلی خوشحال شدند. آن موقع یادم هست که آقا رسول به حوا طریقه نوشتن با دست چپ را آموزش داد و سعی کرد با حرف‌هایش امید را به این دختر معصوم بازگرداند. بعد هم من به همراه گروهی که آنجا برای انجام کارهای خیر فعال هستیم، پیگیری‌های این موضوع را انجام دادیم و الان دست مصنوعی برای حوا نصب شده است. البته یک دست مصنوعی هوشمند هم می‌خواهد که در دو یا سه ماه آینده به دستم خواهد رسید و فعلا قیمتش معلوم نیست ولی آن را هم برای حوا خریده‌ایم».

 

شھید نصیر فیروزی شھردرازی

ھشتم اردیبھشت سال ھزارسیصدءُ چلءُ سہ
شھرستانءِ ایرانشھر کہ پیشگین وھداں گیشتر پھرہ ءَ نام دپان  اَت
کلگے پہ نامءِ شھردراج کہ ایرانشھرءِ مرکزی بخشءَ کرار گپتگ  چراگءِ پیروزیءِ دوارءَ مردین زھگے چہ ماتءَ بیت کہ آوان اے زھگءِ نامءَ نصیر ءَ کن اَنت
نصیر وتی گونڈی وھدءُ درگتان شھر دراجءَ گوں وتی ھمسروگان گوزاینت ءُ چوشکہ ایدگہ ورنایاں واھگءُ آرزو دلءَ داریت کہ روچے مزن بہ بیت ءُ وتی شھرءُ سرڈگارءَ ھزمت بہ کنت
آییءِ ورناییءِ وھدا کہ ایرانءِ نظامءُ حکومت جمھوری اسلامیءِ نوک باھندءُ  نوک نھالءَ بیت 
سامراجءُ ایرانءِ بدواھان جنگے مئی سرا ڈولءَ کن اَنت کہ ایرانءِ راجءُ مھلوک درستاں پہ وتی ماتیں وطنءِ رکینگءُ نجاتءَ ھمتءِ لانکءَ بند اَنت 
چہ شھر دراجءِ نوک ورنایان نصیر پیروزی ھم نوک آروسی اَت گون اے کاروانءَ اَوارءَ بیت ءُ دیم پہ جھادءَ رھادگءَ بیت 
مدتے گون دژمنءُ بدواھاں باھندءَ کنت ءُ آکبت ورناییءِوھدا  پہ شانے شھمیر ءَ بیت ءُ شھادتءِ شربتءَ سال شصتءُ چارءَ نوش ءَ کنت ءُ نیکین نامے پہ وتی راج، کومءُ شھرءَ ایرءَ کنت 

شالا کہ گون نبیءُ مھترانی سردار 
کیامتءِ بازار ھمدیوان بات ئے
نبیسوک: محمدرحیم ساسان

شش مھرماہ سال نودءُ ھشت

موتکے پہ مھتر امام حسین رضی اللہ عنہ  شئیر چہ خدانظر نارویی شہ زابل

من گری ئین آدمءَ گریت من گرئین حوا گریت حضرتِ مصطفی گریت واویلا شہ حسینءِ گمان
 
من گری ئین شیثءَ گریت من گرئین ادریسءَ گریت حضرتءِ جرجیسءَگریت واویلا شہ حسینءِ گمان
من گرئین یوسپءَ گریت من گرئین یاکوبءَ گریت حضرتءِ ایوبءَ گریت    واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین  ھارونءَ من گرئین موسی گریت عیسی گون ماسءَگریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین نوح گریت من گرئین لوت گریت عالمءِ ملکوتءَ گریت واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین خضرءَ    گریت من گرئین الیاس   گریت خلیل پہ اخلاصءَ  گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین  سلیمانءَ  گریت من گرئین داودءَ گریت      گریت اسماعیل پیشءِودودءَ   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین عُزیرءَ    گریت من گرئین اسحاکءَ   گریت  صالحءِپاکءَ گریت  واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین یونسءَ   گریت من گرئین یاساءَ  گریت شعیب گون آساءَ   گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین  زکریا    گریت من گرئین یحیی   گریت ھودءُ ارمیاءَ   گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین آپءَ    گریت من گرئین کولاپءَ   گریت کلءِ انبیاءَ  گریت واویلا شہ حسینءِ گمان
من گرئین  عرشءَ   گریت ھم مکامءِ محمودءَ    گریت تمامین موجودءَ   گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین فاطمہ   گریت من گرئین مرتضی گریت   خدیجہءِکبریءَ   گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین حمزہ   گریت من گرئین  مجتبی  گریت زینبءِکبریءَ   گریت  واویلا شہ حسینءِ گمان
من گرئین سالءَ    گریت من گرئین ایامءَ   گریت ھریازدہ امامءَ  گریت  واویلا شہ حسینءِ گمان
من گرئین شادءَ    گریت من گرئین ملولءَ   گریت اصحابءِ رسولءَ     گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان
من گرئین زمینءَ      گریت من گرئین  آسمانءَ گریت  کربلایءِ معلیءَ    گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

من گرئین سمعءَ     گریت قمن گرئین بصرءَ    گریت ھردم خدانظرءَ      گریت   واویلا شہ حسینءِ گمان

غزلی زیبا از مولانا جلا ل الدین رومی رحمت الله علیه

امروز کسی محرم اسرار کسی نیست ما تجربه کردیم. کسی یار کسی نیست .
هر مرد شتر دار اویس قرنی نیست هر شیشه ی گلرنگ عقیق یمنی نیست
هر سنگ و گلی گوهر نایاب نگردد هر احمد و محمود رسول مدنی نیست
بر مرده دلان پند مده خویش نیازار زیرا که ابوجهل مسلمان شدنی نیست
با مرد خدا پنجه میفکن چو نمرود این جسم خلیل است که آتش زدنی نیست
خشنود نشو دشمن اگر کرد محبت خندیدن جلاد ز شیرین سخنی نیست
جایی که برادر به برادر نکند رحم بیگانه برای تو برادر شدنی نیست
صد بار اگر دایه به طفل تو دهد شیر غافل مشو ای دوست که مادر شدنی نیست

 

شعر زیبایی از مولانا، دیوان غزلیات شمس تبریزى

در حال حاضر زاھدان چند بیمارستان دارد؟
الف ۔ ھفت
ب۔ ھشت ص
قدیمی ترین بیمارستان زاھدان چہ نام دارد؟
الف۔خاتم الانبیاء
ب۔ بوعلی
این شخصیت کیست؟
1313 درشھر زابل متولد شد دورہ اول ۔دوم ۔چھارم وھفتم در مجلس شورای اسلامی نمایندہ مردم زابل بود
الف۔ سید محمدتقی طباطبایی
ب۔سیدحسن آقا حسنی طباطبایی ص
بخش مرکزی زاھدان شامل چند دھستان می باشد؟
الف ۔دو دھستان چشمہ زیارت۔ ودھستان حرمک ص
ب۔دودھستان حُرمَک و دھستان کورین
معلم فداکار سیستان وبلوچستان چہ نام داشت ودر کدام شھر خدمت میکرد؟
الف ۔شھید حمیدرضا نتوزھی در شھرستان خاش
ب۔شھید حمیدرضا گنگوزھی در شھرستان خاش ص
اولین جشنوارہ ذکر وذاکرین در چہ تاریخی ودر کدام مکان بر گزارشد؟
الف۔ در نوزدہ وبیست دی ماہ ۔درمحل سینما اشراقِ زاھدان
ب۔ در نوزدہ وبیست دی ماہ ۔درمحل سینما ھلالِ زاھدان ص
اسامی فرماندارانِ شھرھای زابل و ایرانشھر رو بفرمایید
دانشگاہ سیستان وبلوچستان در زاھدان چہ سالی شروع بکار کرد؟
الف۔1360 خورشیدی ص
ب۔1362خورشیدی
دوتا از برنامہ ھای روتین محلی کہ یکی ساعت بہ سیستانی ودیگری ساعت ھشت تا نُہ شب بہ زبان بلوچی پخش میشود چہ نام دارند؟
الف۔مھرءِ دوار بلوچی ۔کیبانوسیستانی
ب۔ سیوستان بہ سیستانی و ماھکان بہ زبان بلوچی ص
دوتا ازبیمارستان ھای نظامی شھر زاھدان را نام ببرید؟

نبی اکرم ۔۔۔۔۔ پیامبر اعظم
مشعل گاز شھری در چہ سالی در ایرانشھر روشن شد؟
الف۔1389 ص
ب۔1388

 

سید زهور شاه هاشمی

.           سیـــــــــــــــــد ظهورشاه هاشمی

سیدظهور شاه هاشمی 21 اِپریل سال 1926 مان گنجین گوادر بلوچستانا یك گران مهزبین و وانندهین هاندانیا وتی چم پچ كتنت آییا وتی بُنگیجی وانگ چه وتی آریپین پتا سید محمّد شاه هاشمی و گوادرے حكومتی وانگجاها چه در بُرتگت سید یك نامدارین لچه كاری و بلوچی زبانے مشهورین ندكار و زانتكاریا گون هور مان فارسی ، اِنگریزی ، عربی و اُردوا زانتكار اَت . سال 1949 رادیو پاكستان كراچیا بلوچ مراگشے كار مستر جوڑ بوت. سال 1969 دكتر هینز استراسر كه یك آلمانی زبانزانتی اَت آییَے دستبندیا سید پونا شهرا كه مان هندے تها انت شُت . اَودا یك دگه ٹوهین زبانزانت دكتر اِن اِن مشكلا گون دچار كپت اِی دویین زانتكارانی همراهیا آییا اوستا و هند و ایرانی زبان در بُرت انت همی زبانانی در بَرَگَے بركتا آییا بلوچی زبانا گون همی زبانان سیاديَیے سما كپت اشیَیے تها هچ شك نیست كه آ چه بُندرا یك مزنین زانتكار و اصیلین اِنسانی ات . آییا مَزنین جكانسریا رند بلوچی زبانے سیاهگَے اَڑ و جنجال گیش و گیوار كتگنت . همی ردا آییا یك كتابی (بلوچی سیاهگے راست نبیسگ ) نوشت . آییا دان ساهے گڈی ساهت و وقتان بزان 4مارس 1978 گون بلوچی زبانا همگرنچ اَت . ای ردا آییا 25 بی بهاهین وانگی مان لچه و رما نبشتگت . سیدے مزنین كار اِش انت كه آییَا جزء (عم)مان بلوچی زبانا ترینتگت و 26 سالا رند آییے هزمتانی كار پد و نتیجه بزان سید گنج اَولی بزانت بلد ( لغت نامه ) تیاركنگ بیت.سید وتی زندمانے تها نپس گیرین نادراهی و رنجے آماچ بوتگ بلے نادراهی سیدے كارانی دیم برگے هچ دیم دار نبوتگ واجها وتی زندمانے گیشترین بهر په بلوچیا ندر كُتگ په پٹ و پولا وبزانت بلدے گالانی چنگ و مچ كنگا آییا شاهگانین بلوچستانا سپر كُت. واجهے چاپ بیتگین لهتی وانگی (كتاب) اِش اَنت : اَنگرو تُرونگل . تِراپكنین تِرمپ، جز ء عم، بلوچی سیاهگے راست نبیسگ، سچكانین سسا، برتكگین بیر، سید گنج، سستگین دستونك، نازك     نازک  نویسنده: سید ظهور شاه هاشمی   مترجم: عبدالواحد برهانی

نازک اثر داستانی است که به منظور آغاز تجربه رمان نویسی در زبان بلوچی نوشته شده است؛نازک چنانکه منظور نظر بوده است از ‌آبروی ، زندگانی هزار بوم و هزار رنگ یک بندر کوچک از کوچکترین بندرهای ما(بلوچستان) ناچیز ترین نمونه است ؛ یک لمحه است . و اگر همین چهره و هدف منظور شده را بتواند ، بنماید ، ادامه آن در آینده شدنی خواهد بود . نازک ، تنها این نیست که ، اولین نوول من است . بلکه واضح و روشن است که در تاریخ زبان بلوچی نیز اولین نوول است .